Begin april stond ik een middag lang in de keuken van Ilse van Driel, op haar woonboot. Met De Bakboot maakt ze keramische olijfolieflessen. Die dag ging het niet om de flessen op de plank, maar om wat erin zit en wat je ermee doet.
Zes gerechten, zes smaken olie. Ilse binnen aan het fornuis, David buiten bij het vuur. En ik met mijn camera ertussen en alles proeven wat ik onbeheerd tegen kwam.
Ilse op haar woonboot
Iedere shoot is eerst weer even wennen. Voor mij, maar vooral voor wie ik fotografeer. Mijn truc is om gelijk met de camera op hun neus te duiken zodat ze die schok alvast hebben gehad, want erger kan het niet worden :-) Gedurende de shoot went iedereen vervolgens meer en meer aan de situatie en vergeet de camera.

Ilse is het gezicht van De Bakboot. Dat merk je meteen. Ze praat over haar flessen zoals ik over een goede lens praat: met plezier, en met een paar meningen die ze niet zomaar loslaat.
De keuken is wit, met een houten werkblad en veel licht van het water. Een fijne plek om te koken. Een lastige plek om te fotograferen, want wit en licht vergeven weinig. Ik hield het simpel: geen of maximaal één lamp, en verder vooral het daglicht dat er al was.

Het mooie aan dagen als deze is dat je letterlijk een blik in de keuken van een maker kunt werpen. Dit voelt vaak als een groot voorrecht wat dit werk mij geeft. En het is vaak herkenbaar. Ik maak ook iets met mijn handen, ik kies de lastige weg als die beter is, en ik ben nieuwsgierig naar mensen die hetzelfde doen. Ilse begon een eigen merk met klei en olie. Daar zit lef in.
Binnen: soep, krieltjes en pasta
Ilse kookte drie gerechten, elk met een andere olie.
Puntpaprikasoep met basilicumolie. Een diep rode soep, en daarop een kringel groene olie met één basilicumblaadje. Meer hoeft niet. De olie doet hier wat zout doet: hij maakt de smaak af.

Krieltjes met rozemarijnolie. Het meest eenvoudige gerecht van de dag, en misschien wel het eerlijkste. Aardappels, olie, een takje rozemarijn. Op de foto zie je de korst en de glans, en verder niets wat er niet hoort.

Tagliatelle met champignons en zwarte truffelolie. Hier maakte ik 1 van mijn favoriete foto’s van de dag. Ilse giet de olie uit de fles in de pan. Ze kijkt naar haar pan, niet naar mij. Dat zijn de momenten waar ik op wacht: iemand is zo bezig met het werk dat de camera er niet meer toe doet.


Ik heb van die serie veel frames gemaakt. De olie komt in een dunne gouden straal uit de fles. Bij 1/800 seconde staat die straal stil, en dan helpt de oog-hand coordinatie van Ilse dankzij al dat koken en het bakken van de flessen.

De olijfolieflessen
Toen ik binnenkwam, stonden de flessen al klaar. Gevuld, met de schenktuit erop. Ilse legde mij uit hoe je de fles zonder morsen bijvult en waarachtig, ik kon het ook!
De olie komt uit de streek rond Arezzo, in Italië, en wordt geleverd in een flacon. Bij de keramische fles krijg je een trechter en een schenktuit. Thuis giet je de flacon leeg in de fles, zet je de schenktuit erop, en klaar. Die fles blijft. Hij staat op het aanrecht of op tafel, en je vult hem telkens opnieuw.
Ik vind dat een mooie gedachte. Geen fles die je na een paar weken weggooit, maar een ding dat in je keuken thuishoort. Je ziet het ook op de foto’s: de fles hoort erbij, net als de pan en het werkblad.

We hebben zelf ook een paar flessen van De Bakboot in de studio staan. Bijna iedereen die binnenkomt, blijft er even bij staan. Klanten, vrienden, mensen die alleen iets komen brengen. Ze pakken een fles op en draaien hem rond in het licht. Het is vooral het glazuur dat ze intrigeert. Geen twee flessen zijn precies hetzelfde. En dan komt bijna altijd dezelfde vraag: waar komen die vandaan?
Dat vind ik het mooiste compliment voor een product. Niemand hoeft het uit te leggen. De fles doet het zelf.

Buiten bij David: kamado en houtoven
Halverwege de middag verschoof het werk naar buiten. Daar stond David, mede-eigenaar van De Bakboot. Je kent hem misschien van Zero Problemi. Op deze dag was hij vooral de man van het vuur.

David deed alles buiten. De kamado en de houtoven waren van hem.
Gamba’s met knoflookolie op de kamado. Oranje, glanzend, met de streepjes van het rooster erop.


Biefstuk met witte truffelolie. Het etiket stond groot in beeld, en de biefstuk werd het zwaarste gerecht van de dag. De truffelolie ging er pas over toen het vlees van de kamado kwam. Aansnijden doe je maar één keer. Ik stond klaar voordat David het mes pakte.


Slibtong met citroenolie. Die had ik in de keuken verwacht, maar David nam hem mee naar buiten. Eerst op de kamado, later nog een keer in de houtoven. Citroen en vis, meer is het niet. Juist daarom werkt het.


In de houtoven gingen ook nog krieltjes. Dezelfde aardappels als binnen, maar met vuur en rook. Ze smaken anders, en ze zien er anders uit.
Vuur fotograferen is een ander vak dan een keuken. Je wilt snelle sluitertijden voor de vlammen, en tegelijk de warmte in het beeld houden. Ik stond vaak laag, met de rook tussen mij en David in.

Wanneer doe je de olie erbij?
Aan het eind van de dag zag ik een patroon. Elke olie had zijn eigen moment.
- In de pan of de schaal, voor het koken. Bij de krieltjes en de gamba’s ging de olie er vooraf over. Hij draagt de smaak de hitte in.
- Erover, tijdens of net na het koken. Bij de pasta goot Ilse de olie in de pan. Bij de slibtong ging de citroenolie over de vis.
- Pas op het bord. De kringel op de soep, en de witte truffelolie over de biefstuk nadat die van de kamado kwam. Daar proef je de olie het meest, omdat hij niet verhit is.
Wat ik ervan meeneem: hoe fijner de smaak, hoe later je de olie toevoegt. Een truffelaroma wil je niet wegbakken. Rozemarijn en knoflook kunnen wel tegen een stootje.

Aan tafel
Tussen de gerechten door stond er ineens brood op tafel, met een schaaltje olie ernaast. Dat stond niet in mijn draaiboek. Het werd een van de fijnste momenten van de middag.
De tafel stylde Ilse zelf, met wat anwijzingen over het licht van mij.

Aan het eind proostten we. Geen geposeerde groepsfoto, gewoon een tafel met restjes, flessen en mensen die moe en tevreden zijn.

Ik bewerk mijn foto’s zonder AI-retouche. Wat er was, blijft. Dat geldt ook voor deze dag. De rook, de vlekken op het werkblad, de kruimels naast het brood. Zo ziet koken eruit, en zo ziet De Bakboot er thuis uit.

Veelgestelde vragen
Kun je extra vierge olijfolie verhitten?
Ja, voor lichte bereidingen. Het rookpunt ligt lager dan bij geraffineerde olie, dus voor heel heet bakken kies je beter iets anders. Bij gearomatiseerde olie verlies je door hitte vooral smaak.
Waarom stolt olijfolie in de koelkast?
Olijfolie stolt onder ongeveer 7 °C. Dat is geen probleem. Op kamertemperatuur wordt hij weer vloeibaar.
Hoe bewaar je olijfolie?
Donker, droog en niet naast het fornuis. Keramiek houdt het licht tegen.
Waarvoor gebruik je truffelolie?
Als afwerking: over pasta, aardappels, risotto of vlees. Een paar druppels is genoeg.
Wil je de flessen zelf zien?
Kijk op debakboot.nl. Hoe de flessen in de werkplaats ontstaan, lees je in Makers onder elkaar.
En maak jij ook iets bijzonders? Dan kom ik graag een keer langs. Met of zonder camera.


